Bottom bracket standaarden en systemen

Door havana op dinsdag 15 juli 2014 12:27 - Reacties (11)
Categorie: Fiets, Views: 7.076

BB (bottom bracket) standaarden voor de racefiets en MTB, daar kun je oprecht hoofdpijn van krijgen. Ik moest voor een kennis het e.e.a. uitzoeken, dit is het resultaat...

Klassieke schroefdraad systemen
We onderscheiden hier twee varianten: BSA (68 mm breed, meest gebruikt) en ITA (70 mm breed). Een klassiek systeem is in de eerste plaats geschikt voor "ouderwetse" trapassen zoals JIS, Octalink, ISIS en Campagnolo vierkant. Daarnaast kunnen er "buitenboordsystemen" worden gebruikt, waarvan de meest bekende hieronder zullen worden besproken.

Hollowtech II
Shimano systeem met externe cups met lagers erin. Geschikt voor Shimano's eigen Hollowtech cranks (as 24 mm) maar ook voor aluminium MegaExo cranks van FSA.

MegaExo
FSA's versie van Hollowtech. Alleen de alumium FSA cranks zijn te gebruiken met Shimano Hollowtech II cups, de diameter van de as van de carbon FSA cranks wijkt iets af en is daarom alleen te gebruiken met de MegaExo cups.

GXP
SRAM's versie van Hollowtech II. Het systeem is niet uitwisselbaar met de bovenstaande systemen, omdat de as van GXP crankstellen een andere diameter heeft. De aandrijfzijde is weliswaar 24 mm (net als Shimano), maar de boel loopt taps toe naar 22 mm aan de non-drive side.

Ultra Torque / PowerTorque
Campagnolo's buitenboordsysteem. Ook hier wordt gewerkt met cups die buiten de bracketpot worden gemonteerd. In tegenstelling tot de bovenstaande systemen zitten de lagers in de crank zelf, niet in de cups. Het is niet uitwisselbaar met de bovenstaande systemen.

BB30
Systeem waarbij lagers in het frame worden geperst. Open standaard die ooit door Cannondale is bedacht. Het gat voor de as van het crankstel is 30 mm, vandaar de naam BB30. De breedte van het bracket is 68 mm op de racefiets, 73 mm op de MTB. Het bracket is dus niet breder dan een klassiek BSA bracket! De lagers, die een buitenmaat van 42 mm hebben, zitten in een stalen huls en worden in een aluminium zitting geperst. Deze metaal-op metaal-verbinding leidt vaak tot kraakgeluiden. In dergelijke gevallen worden de lagers vaak met lagerborgmiddel (Loctite 641) vastgelijmd. In een BB30 systeem passen behalve een specifieke BB30 crank met adapters (of complete lagersets) ook "gewone" cranks (Shimano, SRAM GPX, FSA, enz) met een as van 24 mm.

BB30A
Een doorontwikkeling van BB30. Voorlopig alleen nog op Cannondales te vinden. Het bracket is aan de niet-aandrijfzijde 5 mm breder gemaakt en meet dus 73 mm. Qua lagers is er niks veranderd. De meeste BB30 cranks zijn gewoon compatibel, maar bij sommige FSA BB30 cranks is de as te kort.

PF30
Een door SRAM ontwikkelde variant op BB30. PF staat voor PressFit. Systeem wordt soms ook wel Pressfit BB30 genoemd, wat soms verwarrend is. Er zijn drie verschillen met de klassieke BB30, ten eerste zitten de lagers in een nylon schaal i.p.v. staal. Daardoor is het veel minder kans op kraken (zie BB30). Ten tweede verschil is dat de buitenmaat van de lagers iets groter (46 mm versus 42 mm). De binnenmaat is gelijk, er kunnen dus dezelfde cranks worden gebruikt. Ook 24 mm cranks zijn mogelijk (met adapter of complete lagerset). Een laatste verschil is dat het brackethuis bij carbon frames met PF30 meestal van carbon is gemaakt, i.t.t. BB30 waarbij het brackethuis altijd van aluminium is. Er zijn van dit systeem twee versies, de raceversie waarbij het bracket 68 mm breed is en de MTB-versie waarbij het bracket 73 mm breed is.

PF30A
Zelfde als PF30 met twee verschillen: het totale bracket is 73 mm (vs. 68). De niet-aandrijfzijde is 5 mm breder gemaakt.

OSBB
De benaming die Specialized gebruikt voor het bottom bracket. Dit kan zowel BB30 zijn als PF30. Op aluminium frames betekent het vaak BB30 en bij carbon frames vaak PF30. Maar dit is geen wet van meden en perzen dus controleer het goed.

BB86/92
Dit is Shimano's eigen interne lagersysteem. Ook bekend onder de naam PF24. Het systeem lijkt op PF30, ook hier zitten de lagers in een nylon huls. In tegenstelling tot de concurrentie gelooft Shimano niet in oversized assen, dus de binnenmaat van de lagers is logischerwijs 24 mm, waardoor het geschikt is voor 24 mm cranks zoals uiteraard Shimano's eigen cranks maar ook SRAM GPX en Campagnolo - al heb je dan wel andere cups/adapter nodig. De buitenmaat van de lagers is overigens 41 mm. De breedte van het bracket is 86 mm. Er is ook een MTB versie met een naam BB92. Enduro maakt een lagerset die het mogelijk maakt BB386 cranks te gebruiken. Rotor maakt een lagerset met een gat van 30 mm, maar de meeste BB30/BBright cranks zullen toch niet passen omdat de as te kort is.

BB90/95
Een door Trek bedachte variant op BB86. De maat van de lagers is hetzelfde als bij BB86 alleen zit er geen plastic huls omheen. Het bracket is met 90 mm iets breder. De lagers, die een buitenmaat hebben van 37 mm, zijn niet geschikt voor brede BB30/BBright/BB386 cranks, maar voor "ouderwetse" 24 mm crankstellen. Het systeem is ook voor de MTB gebruikt onder de naam BB95.

BBright
Een door Cervélo ontwikkeld, open systeem dat assymetrisch is. Ook wel BB79 genoemd. Aan de non-drive side is het bracket breder gemaakt en aan de andere kant niet. In totaal is het bracket 79 mm breed. De lagers zijn gelijk aan die van PF30, dus 46 mm buitenmaat en 30 mm binnenmaat. Lang niet alle BB30 cranks kunnen gebruikt worden, omdat de as vaak te kort is. Daarom zijn er speciale BBright cranks nodig (met langere as). Sommige modernere BB30 cranks zijn ook geschikt voor BBright. 24 mm cranks kunnen wel gebruikt worden, al heb je een adapter nodig. Ook BB386 cranks kunnen gebruikt worden.

BB386EVO
Een doorontwikkeling van PF30, bedacht door FSA. Lagers zijn exact hetzelfde. Het systeem is hetzelfde als PF30 met één verschil, namelijk de breedte van het bracket. Is bij BB30 en PF30 het bracket nog 68 mm breed, bij BB386EVO is het bracket liefst 86.5 mm breed. Dat betekent automatisch dat geen BB30 cranks gebruikt kunnen worden, de as is wel juiste diameter maar is simpelweg te kort. Je kunt eventueel wel 24 mm cranks zoals Shimano gebruiken al zul je dan een adapter nodig hebben.

T47
Een relatief nieuwe (herfst 2015) open standaard, ontwikkeld door Argonaut en Chris King. Het systeem valt te zien als een kruising tussen een klassiek BB (met schroefdraad) en een pressfit systeem. Feitelijk is het een PF30 systeem met een schroefraad erin. Het systeem is ontwikkeld om kraken te voorkomen. Er zullen aparte versies uitkomen voor 30 mm en 24 mm assen. Het bracket blijft 68 mm, net zo breed als BSA/PF30 en BB30 systemen. Heb je een bestaand PF30 frame met een aluminium brackethuis, dan kun je er een draad in laten tappen en heb je T47.

PER CRANK

Hollowtech II, Campagnolo UT/PT & SRAM GPX
Werkt in principe met alle bovenstaande systemen, al dan niet met adapters en/of speciale lagers.

BB386
Werkt op alles behalve BB90.

BB30 cranks
Werken uiteraard op BB30 en PF30 systemen en is ook geschikt voor T47. Moderne versies (met langere as) werken ook op BBright. Compatible modellen staan op de site van BBright. Er is een adapter om de crank in een BSA/ITA bracket te gebruiken, vereist is wel dat de as minimaal 88 mm is. Werkt niet op BB90 en BB386 (as is te kort).

BBright cranks
BBright cranks zijn ook geschikt voor BB30, PF30 en T47. Werken ook op BSA/ITA indien de as > 88 mm is, hiervoor zijn wel speciale cups nodig. Werkt niet op BB90 en BB86 (as is te kort).

bronnen